Tranh luận nảy lửa về rùa hồ Gươm
>> Thứ Năm, 29 tháng 9, 2011
Rùa hồ Gươm không phải loài mới mà chỉ là một cá thể thuộc loài Rafetus swinhoei (giải Thượng Hải) Kết luận trên đã được đăng tải trên Tạp chí Russian Journal of Herpetology số ra gần đây trong bài báo của các tác giả Balázs Farkas (Hungary), Lê Đức Minh (Đại học Khoa học Tự nhiên- ĐHQGHN) và Nguyễn Quảng Trường (Viện Sinh thái và tài nguyên sinh vật). Kết luận trên đã gây ra tranh cãi do trước đó, GS.TS Lê Trần Bình và cộng sự đã công bố rùa hồ Gươm là loài mới với tên đề nghị Rafetus vietnamensis thông qua việc phân tích ADN. Mẫu vật Rùa hồ Gươm ở đền Ngọc Sơn Vạch ra nhiều điểm sai cơ bản Bài trên tạp chí Russian Journal of Herpetology cũng đã được dịch sang tiếng Việt và đăng trên Tạp chí sinh học (Viện KH-CN Việt Nam) số ra gần đây. Bằng những lập luận và dẫn chứng cụ thể, nhóm nghiên cứu Balázs Farkas, Lê Đức Minh và Nguyễn Quảng Trường đã khẳng định, GS Lê Trần Bình có nhiều điểm sai trong phân loại học rùa hồ Gươm ở Việt Nam khi công bố rùa hồ Gươm là loài mới. Trao đổi với PV, TS Nguyễn Quảng Trường cho biết công bố của GS Lê Trần Bình và cộng sự vi phạm các điều khoản và khuyến nghị ghi trong Luật quốc tế về Danh pháp động vật, đồng thời có nhiều sai sót trong mô tả đặc điểm hình thái, kết quả phân tích sinh học phân tử… các thông tin về phân loại học không hoàn chỉnh, không phù hợp hoặc có sai sót, các dữ liệu quan trọng hoặc còn thiếu hoặc bị thể hiện sai. Đưa rùa hồ Gươm lên bờ chữa bệnh vào tháng 4-2011 (trái) và mẫu vật Rùa hồ Gươm ở đền Ngọc Sơn (phải) Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng cho biết GS Lê Trần Bình và cộng sự, cả phần đặc điểm chẩn loại và phần mô tả đều không đề cập đến bất kỳ đặc điểm hình thái nào để phân biệt giữa loài R. vietnamensis và R. swinhoei.
GS Lê Trần Bình và cộng sự đã không những không đưa ra được các chứng cứ xác đáng để chứng minh Rafetus vietnamensis là loài mới mà còn gây ra sự nhầm lẫn đáng tiếc trong mô tả loài Rafetus vietnamensis.
Sai cả về hình thái học
Đặc điểm khác biệt duy nhất mà GS Lê Trần Bình và cộng sự đưa ra so sánh là kích cỡ đầu. Không có bất kỳ mẫu vật so sánh hoặc tài liệu tham khảo nào được đưa ra và luận điểm này không được chứng minh bởi các số liệu cụ thể. Theo TS Trường “kích cỡ đầu” không phải là một đặc điểm có thể dễ dàng so sánh về mặt định lượng. Đặc điểm hình thái dễ nhận thấy nhất, đặc trưng cho giống Rafetus đó là sự tiêu giảm của đôi tấm sườn thứ 8 và sự phát triển của hai chai yếm lại không được GS Lê Trần Bình và cộng sự đề cập đến.
Chưa hết, các tác giả cũng chỉ ra rằng mẫu vật được minh họa bằng ảnh chụp của GS Lê Trần Bình và cộng sự đã bị chỉnh sửa so với thực tế. Vết nổi ở tấm sườn thứ 7 phía bên trái chắc chắn làsản phẩm chế tác nhân tạo trong quá trình xử lý mẫu vật, trong khi GS Lê Trần Bình và cộng sự lại nhấn mạnh rằng bộ xương này “là đại diện tốt nhất cho tất cả các mẫu vật bởi sự nguyên vẹn của nó”.
Về kết quả phân tích sinh học phân tử, GS Lê Trần Bình đã không mô tả chi tiết các quy trình chuẩn thực hiện trong quá trình nghiên cứu. TS Trường cho biết “Chúng tôi đã cố gắng liên hệ với GS Lê Trần Bình để tham khảo kết quả giải mã gene nhưng đều không thành công. Hiện tại chúng tôi đang phải tiến hành phân tích lại ADN của chính mẫu vật này”.Tôi không có ý định phản ứng lại (bài báo của Nguyễn Quảng Trường và cộng sự)... Bởi chưa có một cái gì để khẳng định là chúng tôi sai. Tôi chỉ ngại họ công bố một kết luận khác trên cùng một mẫu vật, chứ đằng này họ chẳng có phân tích gì cả. Tôi được biết, họ đã lấy một mẫu rùa Đồng Mô nào đấy rồi bảo là nó cùng với rùa hồ Gươm, cùng loài giải Thượng Hải của Trung Quốc, đấy là việc của họ.
Loài mới mà chúng tôi công bố là những con rùa đã chết đang được lưu giữ trong bảo tàng chứ không phải là con rùa đang sống ở Hồ Gươm. Hiện tại, chỉ chúng tôi mới có tư liệu về cá thể rùa đang sống Hồ Gươm và thấy rằng nó không khác là mấy so với những mẫu rùa đã chết và đề xuất tên loài mới, chúng tôi cũng chỉ nói thế thôi chứ không nói hơn. Vậy mà nhóm này thổi phồng sự việc mời ông nọ, ông kia phản biện này nọ. Tôi cũng thừa nhận ông Balázs Farkas là một chuyên gia giỏi về rùa nhưng đâu có phải là chuyên gia về rùa hồ Gươm mà nói gì cũng đúng, còn mấy bạn trẻ ở Việt Nam theo tôi là chưa “chín” trong nghiên cứu. Ban chỉ đạo rùa Hồ Gươm cũng cho rằng, việc xét nghiệm ADN, Việt Nam hoàn toàn có thể làm được chứ không cần thiết phải nhờ đến người nước ngoài.
Nếu ở một hội nghị, một diễn đàn công khai nào đó thì tôi sẽ nói thẳng một câu thế này, các bạn gọi con rùa đấy là giải Thượng Hải là một cách làm việc vô lối... Giải Thượng Hải có nguồn gốc từ miền bắc Việt Nam thì phải gọi nó là giải bắc Việt Nam chứ không phải là giải Thượng Hải. Phải nói tên bằng nơi xuất xứ chứ không phải tên ở nơi lưu giữ.
Con rùa đấy có nguồn gốc từ phía bắc Việt Nam, được nuôi ở Thượng Hải mà lại gọi là giải Thượng Hải, làm gì có chuyện đó. Chính xác ra phải gọi là Rafetus rồi mở ngoặc ra được nuôi ở vườn thú Thượng Hải, chứ đặt tên riêng là giải Thượng Hải thì chỉ riêng điều đó đã là điều vô lối. Hiện giờ chúng tôi vẫn đang tiếp tục thu thập bằng chứng để củng cố thêm kết luận của mình và sẽ đưa ra câu trả lời trong thời gian tới.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét